Erken Çocuklukta Okul Çaplı Olumlu Davranışsal Müdahaleler ve Desteği: Birincil ve İkincil Düzey Müdahaleler

Düzenleyen: Dr. Öğr. Üyesi Meral MELEKOĞLU

Problem davranışlar, bireyin kendisinin ya da çevresinin yaşam kalitesinin olumsuz yönde etkileyen, farklı ortam, zaman ve durumlarda gözlemlenen toplum tarafından onaylanmayan davranışlardır. Problem davranışlar, çoğu zaman küçük yaştan itibaren başlayıp, erken müdahalede bulunulmadığında bu davranışlar yoğunlaşarak ve boyut değiştirerek ileri yaşlarda da devam edebilmektedir. Problem davranışlar “dışa yönelim, içe yönelim, benmerkezci ve antisosyal davranışlar olarak gruplanmaktadır. Altı yaşındaki çocuğun oyuncakları fırlatması, arkadaşını ittirmesi, bağırması gibi davranışları dışa yönelim davranışı olarak kabul edilirken; 10 yaşındaki çocuğun okul ya da çevredeki eşyalara zarar vermesi, küfür etmesi, devamsızlık yapmaya başlaması dışa yönelim davranışları olarak kabul edilmektedir.

Okullarda birçok öğretmen çocukların problem davranışlarıyla baş etmeye çalışmaktadır ancak uygulanan müdahale stratejileri kalıcı çözümler üretmemektedir. Özellikle geleneksel müdahale stratejileri yeni nesil çocukların problem davranışlarına müdahale konusunda yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla bilim insanları özellikle 1990’lı yıllardan itibaren problem davranışlara müdahale konusunda etkili kanıt temelli uygulamaların gerekliliğini vurgulamaktadır. Problem davranışlara müdahale konusunda alanyazında sınırlı sayıda kanıt temelli müdahaleler olmakla birlikte son yıllarda özellikle “Olumlu Davranışsal Müdahaleler ve Desteği Yaklaşımı (ODD)” ile oldukça olumlu sonuçlar alınmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda bu çalıştayın amacı, 3-6 yaş çocuklarının özellikle okul ortamında sergilemiş oldukları problem davranışlara müdahalede bulunmak için “Okul Çaplı Olumlu Davranışsal Müdahaleler ve Desteği (OÇODD) birincil ve ikincil düzey müdahale stratejileri” hakkında katılımcıları bilgilendirmektir. ODD (Horner ve Sugai, 2000) problem davranışları önleme, azaltma ve ortadan kaldırmaya yönelik uygulanan; çocuk için olumlu öğrenme ortamları oluşturarak çocuğun yaşam kalitesini arttırmayı hedefleyen kanıt temelli uygulamalar bütünüdür. ODD bireysel, sınıf çaplı, okul çaplı ve daha geniş kitlelere uygulanabilen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımın temel bileşenleri “sistem, uygulama, veri ve kazanım” değişkenlerini içermekte olup belli başlı temel uygulama basamakları bulunmaktadır (Stormont, Lewis ve Beckner, 2005).

 Çalıştay kapsamında; (a) ODD ve OÇODD hakkında genel bilgilerin paylaşımı, (b) OÇODD uygulama stratejilerinin açıklanması, (c) birincil düzey müdahale stratejilerinin açıklanması, (d) ikincil düzey müdahale stratejilerinin açıklanması, (e) uygulama ve etkinlik örneklerinin paylaşımı ve (f) katılımcılarla örnek uygulama müdahalesinin geliştirilmesi planlanmaktadır.