Genç Paneli: İKİ KERE FARKLILIK

Düzenleyen: Prof. Dr. Sezgin VURAN (Moderatör), Arş. Grv. Selin BOZBEY ESMEROĞLU, Arş. Grv. Hatice Kübra KOÇAK, Arş. Grv. Neslişah SIKICIKOĞLU

Moderatör: Prof. Dr. Sezgin VURAN,

Konuşmacı 1: Arş. Grv. Selin BOZBEY ESMEROĞLU

Konuşmacı 2: Arş. Grv. Hatice Kübra KOÇAK

Konuşmacı 3: Arş. Grv. Neslişah SIKICIKOĞLU

Panelde ilk olarak İki kere farklılık nedir? İki kere farklı olan bireylerden özel öğrenme güçlüğü ve özel yeteneğe sahip olanların tanımları, özellikleri ve eğitimsel müdahalelere değinilecektir. İki kere farklı olan bireyler en geniş anlamda, özel yetenekli olmakla birlikte sahip olabilecekleri ikincil bir problem alanının var olmasıdır. Özel yeteneğin yanı sıra bulunan bu problem alanları çeşitlenebilmektedir. İki kere farklı olan bireylerde yaygın olarak görülen gruplardan birisi özel yetenek ve özel öğrenme güçlüğünün bir arada görülmesi durumudur. Özel öğrenme güçlüğü ve özel yetenekli olan çocuklar bir alanda dikkat çekici bir yetenek gösterirken özellikle akademik alanda engelleyici bir zorluk yaşayan çocuklardır. Aileler ve eğitimciler, iki kere farklı bireylerin özelliklerini tanımaları ve anlamaları önemlidir. Ayrıca bu öğrencilerin eğitimsel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için yeteneklerini geliştirmeye odaklanmak gerekmektedir. Öğrenciler yeteneklerine ve ilgi alanlarına odaklandıkça, engellerinin üstesinden gelme mücadelelerinde ihtiyaç duydukları motivasyonu geliştirmektedirler. Bu gelişimi sağlayabilmenin en temel faktörü iki kere farklı öğrencilerin öğrenme stillerini belirleyebilmektir. 

 Panelin ikinci bölümünde üstün zekalı otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerin özellikleri, davranışları ve eğitim gereksinimleri yer almaktadır. Bu bölümde öncelikle güncel araştırmalarla zekâ ve OSB ilişkisi incelenmiştir. Güncel araştırmalar ve güncel tanılama kriterleri OSB olan çocukların değerlendirilmesinde bilişsel profillerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini savunmaktadır. Üstün zekalı OSB olan çocukların yaşadıkları tanı, değerlendirme ve eğitim sorunları genel olarak; bilişsel profillerinin göz ardı edilmesi, öğrenebilecekleri becerilerin OSB tanısından dolayı dikkate alınmaması, üstün zekâlı OSB olan bireylerle ilişkilenebilecek tanımlar, tanı ölçütleri ve tanılama araçlarının bu bireyleri ayırt etmede yetersiz olması, OSB olan bireylerin üstün zekâlarını sosyal ortamlarda etkili kullanıp kullanmadıkları, her iki durumun birbirini nasıl desteklediği ve maskelediğine ilişkin bilgilerin öğretmenler ve ebeveynler tarafından nitelikli şekilde bilmemesi sayılabilir. Bu bölümde sorunlar dikkate alınarak üstün zekalı OSB olan bireylerin eğitim gereksinimleri ilgili araştırmalar ışığında tartışılacaktır. 

 Panelin üçüncü bölümünde iki kere farklı öğrencilerin değerlendirilmesi yer almaktadır. İki kere farklı öğrenciler değerlendirilirken genellikle güçlü yanlarından ziyade yetersizlik yaşadıkları alanlar ile ilgili yönlendirmeler yapılmaktadır. Bu yönlendirme sonucunda ilk tanı konulduktan sonra tekrar değerlendirmeye alınıp ikinci tanı almaları güçleşmektedir. Ancak değerlendirmedeki tek sorun bu değildir. Özellikle maskeleme bu öğrencilerin tanılanmasının önündeki en büyük engeldir. Ayrıca özel yetenek alanındaki bazı eksiklikler, yasal düzenlemelerdeki yetersizlikler, diğer farklılık yaşadığı alanın doğasından kaynaklı sorunlar da değerlendirmeyi güçleştirmektedir. Bütün bu zorluklara rağmen doğru değerlendirme yapmak imkansız değildir ancak güçtür. Bu aşamada tek bir değerlendirme yöntemine bağlı kalmamak, farklı kaynaklardan bilgi almak, elde edilen verileri çok boyutlu ele almak gerekmektedir. Ayrıca öğretmen ve ebeveynleri iki kere farklı bireyler ile ilgili bilgilendirmek bu çocukların doğru değerlendirilip ihtiyaç duyacakları eğitime yönlendirilmelerinin önünü açacaktır.