VB-MAPP TÜRKİYE

Düzenleyen: Prof. Dr. Yeşim GÜLEÇ ASLAN, Prof. Dr. Onur KURT, Prof. Dr. Hasan GÜRGÜR

Moderatör: Prof. Dr. Yeşim GÜLEÇ ASLAN

Konuşmacı 1: Prof. Dr. Onur KURT

Konuşmacı 2: Prof. Dr. Hasan GÜRGÜR

Türkiye’de son 20 yılda otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylere yönelik bilimsel bilimsel dayanakları olan kapsamlı müdahale programları ve değerlendirme sistemlerinin kullanımına yönelik umut verici gelişmeler söz konusudur. Ancak halen OSB’li çocuklar ve aileleri için seçenek sayısının çok fazla olmadığı, dolayısıyla, Türkiye’de bilimsel dayanakları olan kapsamlı müdahale programlarının ve değerlendirme sistemlerinin sayısının artması ve yaygınlaştırılması yönündeki çabalara gereksinim duyulduğu söylenebilir. Bu doğrultuda gerek OSB, gerek diğer gelişimsel yetersizlikleri olan çocukların öğrenme, dil ve sosyal beceri alanlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirerek destekleyecek farklı, bilimsel dayanaklı, değerlendirme ve uygulama süreçleri sistematik bir şekilde tanımlanmış programların Türkiye’ye kazandırılması sunulacak hizmetlerin niteliğinde önem taşıyacaktır. Uluslararası düzeyde oldukça yaygın bir şekilde kullanılan ve bilimsel çalışmalarla desteklenen bir program olan VB MAPP bu bağlamda öne çıkan programlardan birisidir. Türkiye’de kavram olarak VB-MAPP olarak yaygın bir şekilde kullanılagelen ‘Verbal Behavior Milestones Assessment and Placement Program’ Türkçe ‘Sözel Davranış Aşamaları Değerlendirme ve Yerleştirme Programı’ olarak ifade edilebilir. VB-MAPP B. F. Skinner’ın sözel davranış çalışmalarına dayalı olarak Dr. Mark L. Sundberg tarafından geliştirilmiştir. VB-MAPP’in öncelikli amacı eğitimcilerin, uzmanların ve ailelerin etkili ve doğru bir şekilde OSB ve diğer gelişimsel yetersizlikleri olan çocukların öğrenme, dil ve sosyal becerilerini değerlendirebilmelerini sağlamaktır. Ayrıca VB-MAPP ile değerlendirme sonuçlarına dayalı olarak müdahale ve geçiş süreçlerinin planlanması ve yürütülmesi söz konusudur. VB-MAPP’in Aşama Değerlendirmesi, Güçlükleri Değerlendirme, Geçiş Değerlendirmesi, Beceri Analizi ve Destek Beceriler ile VB-MAPP Yerleştirme ve BEP Amaçları olmak üzere beş öğesi söz konusu olup, Erken Yankılama Becerisi Ölçümü (EYBÖ) alt testi de Aşama Değerlendirmesine eklenmiştir (Skinner, 1957; Sundberg, 2008). Dr. Sundberg ve çalışma arkadaşlarının 40 yıllık araştırmaları ve klinik çalışmaları sonucu oluşan VB-MAPP, yayımlanmış birçok çalışmada kullanılmıştır (ör: Lepper, Petursdottir & Esch, 2013; Sundberg, 1990). 


VB-MAPP’in ülkemizdeki OSB ve diğer gelişimsel yetersizlikleri olan çocukların öğrenme, dil ve sosyal beceri alanlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirme ve uygun bir müdahale süreci yürütme bağlamında bir katkı getireceği öngörüsüyle programın Türkçe’ye kazandırılmasına karar verilmiştir. VB-MAPP’in Türkçe’ye çeviri ve uyarlama süreci yaklaşık iki yıl önce başlamış olmakla birlikte, VB-MAPP yolculuğunun başlangıcı 2012 yılından itibaren gerçekleştirilen uluslararası çalışmalarımıza uzanmaktadır. İlgili konudaki derinleşen çalışmalarımız bizleri VB-MAPP’in Türkiye’deki kullanıcılara anadilde sunulmasına yönelik girişimlerimizin başlamasına yöneltmiştir. Bu bağlamda öncelikle, VB-MAPP’in yazarı Dr. Mark Sundberg ile iletişime geçilerek resmi izinler alınmıştır. İzin sürecinin ardından, kılavuz ve protokol orijinal dilde bağımsız olarak okunmuştur. Sonraki aşamada doğrudan Türkçe’ye çeviri ve çevirinin doğruluğunun bir dil bilimci tarafından yapılması süreci gerçekleştirilmiştir. Her bir ekip üyesi tarafından bağımsız olarak okunan bölümler, toplantılar sırasında gözden geçirilmiştir ve uzlaşılamayan kısımlar not alınmıştır. Ardından, alan uzmanlarından ve Dr. Sundberg’den bu kısımlarla ilgili destek alınmıştır ve son okuma kontrol edilerek süreç tamamlanmıştır. 

Panelin amacı doğrultusunda öncelikle VB-MAPP ile ilgili genel bir tanıtım yapılarak kapsamı hakkında bilgiler sunulacaktır. Bu doğrultuda programın geliştirilme süreci, içeriği ve işlevlerine ilişkin ayrıntılı bilgilerin aktarılması hedeflenmektedir. VB-MAPP’in tanıtımından sonra ilgili araştırmalara odaklanılarak, bütüncül bir bakış açısıyla bilimsel kanıtlar ele alınacaktır. Son olarak Türkçe’ye çeviri ve uyarlama süreci ile Türkiye’de yaygınlaştırılmasına yönelik planlar aktarılacaktır. Panel kapsamında sunulacak bilgilerin VB-MAPP ile ilgili çalışmalar bağlamında uygulamacılara ve araştırmacılara yol gösterici olması beklenmektedir. 


Kaynakça

Lepper, T. A., Petursdottir, A. I., & Esch, B. A. (2013). Effects of operant discrimination training on the vocalizations of nonverbal children with autism. Journal of Applied Behavior Analysis, 46, 656–661. 

Skinner B. F. (1957). Verbal behavior. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, Inc.